“დართეთ ნება ბავშვს, რამე გააფუჭოს ან გატეხოს”- 40 რჩევა მშობლებისთვის მარია მონტესორისგან

    733
    SHARE

    მარია მონტესორის სახელი ყველა მშობლისთვის ცნობილია. ეს ის ადამიანია, რომლის დახმარებით ათასობით ბავშვი ჭკვიანი და თავდაჯერებული გაიზარდა, რომელსაც უყვარდა ისინი და ყოველ პატარა ადამიანს, როგორც პიროვნებას ეპყრობოდა. მისი მცნებების მიმდევარმა ტიმ სელდინმა, რომელიც 40 წლის განმავლობაში მონტესორის სკოლაში ასწავლიდა, შესანიშნავი წიგნი “მონტესორის ენციკლოპედია” დაწერა.

    ეს წიგნი ბედნიერი, ჭკვიანი და თავდაჯერებული ბავშვის აღზრდასა და მშობლის ყველა საკითხის მოგვარებაში შეგიწყობთ ხელს.

    გთავაზობთ მარია მონტესორის და ტიმ სელდინის ბავშვის განვითარების და აღზრდის 40 პრინციპს.

    1. ყველა მასწავლებელი მშობელი არ ხდება, მაგრამ ყველა მშობელი უნდა იყოს მასწავლებელი.

    2. ნუ განუსაზღვრავთ თქვენს შვილებს მიმართულებას, არამედ მიყევით მათ. ბავშვებს თავიანთ საჭიროებებსა და ინტერესებზე ბევრი რამ შეუძლიათ “მოგვითხრონ”, თუ დროს გამოვძებნით და ყურადღებას მივაქცევთ.

    3. ძველი ანდაზა ამბობს: ბავშვებს ცხოვრება ასწავლის. მარია მონტესორიც ასე თვლის.

    4. ნუ შეარცხვენთ ბავშვს მისი საქციელის გამო, წინააღმდეგ შემთხვევაში მხოლოდ ერთს ისწავლის: მრისხანებას.

    5. სიცოცხლის პირველ წლებში მუსიკის მოსმენა ბავშვისთვის მნიშვნელოვანია და განვითარების სტიმული ხდება. დაბადებიდანვე ესაუბრეთ და უმღერეთ. იავნანა და სიმღერები ადრეული ბავშვობის მოგონებებში ღრმად აღიბეჭდება. ბავშვის ოთახში აჟღერებული მუსიკის ჰანგები და რიტმი მუსიკალური განათლების საფუძველს აყალიბებს.

    montesor1

    6. ბავშვები, რომლებსაც პატივისცემით ეპყრობიან და მხარს უჭერენ, ემოციურად უფრო მდგრადები არიან, ვიდრე ისინი, რომელთაც მუდამ ყველაფრისგან იცავენ.

    7. პატარები ოცნებობენ, იყვნენ მოზრდილთა სამყაროს ნაწილი. მათ შრომა ისევე მოსწონთ, როგორც თამაში, თუკი ამის ნებას აძლევენ.

    8. ძალიან პატარებსაც სურთ დამოუკიდებლად მოახერხონ ბევრი რამ. როდესაც ბავშვებს ეხმარებით თავად იმოქმედონ, თქვენ მას საკუთარი ძალების რწმენას უნერგავთ.

    9. თუ ბავშვს ვასწავლით, რომ ყოველ ნივთს საკუთარი ადგილი აქვს, რომელიც გამოყენების შემდეგ კვლავ უნდა მივუჩინოთ, ის ამას სწრაფად აითვისებს და წესრიგის მოთხოვნილება ჩამოუყალიბდება.

    10. თუ ბავშვი სათამაშოს გატეხავს, არ გადააგდოთ ის, შეეცადეთ შეაკეთოთ და შეკეთების პროცესი სახალისო თამაშად აქციეთ.

    montesor2

    11. ასწავლეთ ბავშვს ფრთხილად მოექცეს სათამაშოებს და ნივთებს. არ გაუბრაზდეთ, თუკი რამეს გატეხავს, აჯობებს აჩვენოთ, როგორ გამოიყენოს სწორად ესა თუ ის სათამაშო.

    12. დართეთ ნება ბავშვს, რამე გააფუჭოს ან გატეხოს. ეს გამოცდილება მას მომავალში დაეხმარება, სწორად გამოიყენოს ჭურჭელი.

    13. შეცდომები – კარგი მეთოდია იმის საჩვენებლად, ესა თუ ის მოქმედება როგორ უნდა შესრულდეს სწორად და გადაიჭრას წარმოქმნილი პრობლემები. ნება მიეცით ბავშვებს, შეცდომები დაუშვან, ისინი ასე სწავლობენ.

    14. საკუთარ თავზე ზრუნვა – ხელების დაბანა თუ კბილების გამოხეხვა – ბავშვს საკუთარ ძალებში რწმენას უმყარებს.

    15. ბავშვებმა არ იციან, თავი როგორ გაართვან ყოველივე იმას, რასაც მოზრდილები აკეთებენ, ჩვენ კი ხშირად გვეჩვენება, რომ უფრო მარტივია, ყველაფერი თავად ვაკეთოთ. მაგრამ თუ ხელსაყრელ პირობებს შევუქმნით და ბავშვს მოთმინებით ნაბიჯ-ნაბიჯ ვასწავლით, ახალ ჩვევებს გამოვუმუშავებთ და შრომას მივაჩვევთ.

    montesor3

    16. პატარები არად დაგიდევენ დისციპლინას, წესებს და სასჯელს, მაგრამ უტყუარად გრძნობენ უპირობო სიყვარულს. ჯერჯერობით ვერ არჩევენ, რა არის სწორი და რა არა. ისინი აწმყოთი ცხოვრობენ და თუ რაიმე სურთ, აუცილებლად “ახლავე”.

    17. მართალია ბავშვები ბევრად განსხვავდებიან ზრდასრულთაგან, მაგრამ ყოველი მათგანი – პატარა პიროვნებაა, რომელიც ჩვენს გვერდითაა და ყველა სურათს, ბგერას, სუნსა და შეხებას იმახსოვრებს. როდესაც ამას ვაცნობიერებთ, უფრო შეგნებულად ვეკიდებით იმას, თუ რა შთაბეჭდილებას ახდენს ჩვენი მოქმედებები და სიტყვები ბავშვზე.

    18. დაბადებიდან პირველი საათები ჩვილის ცხოვრების სენსიტიური პერიოდია, როდესაც მას მშობლებთან განსაკუთრებულად ახლო კავშირი უყალიბდება.

    19. ბავშვებს მოსწონთ, როცა მათ ნაზად ეჟღურტულებიან, უმღერიან, ესაუბრებიან. ეს მათ ყურადღებას იპყრობს. მტირალი ჩვილის დასაწყნარებლად ყველაზე უკეთესია, მას ლექსები წავუკითხოთ, იავნანა ვუმღეროთ და ფრთხილად დავარწიოთ.

    20. პატარა ბავშვები სიცოცხლის პირველივე წლებში უნდა გრძნობდნენ, რომ მშობლიურ სახლს ეკუთვნიან. საბავშვო ავეჯი ბავშვს ეხმარება, თავი კომფორტულად იგრძნოს სამყაროში, სადაც ყველაფერი ზრდასრულებზეა გათვლილი.

    21. პატარებს უყვართ და წესრიგის ძლიერი მოთხოვნილება აქვთ. ოთახებში, სადაც ბავშვი დიდ დროს ატარებს, სივრცე იმგვარად მოაწყვეთ, რომ მისთვის სისუფთავის შენარჩუნება ადვილი იყოს. ამან საოცარი ზაგავლენა შეიძლება იქონიოს მისი პიროვნების განვითარებაზე.

    montesor4

    22. გახსოვდეთ, რომ ბავშვი პატარა ადამიანია! ის შეიძლება შეშინდეს, მოიწყინოს ან მარტოსულდ იგრძნოს თავი. ან საშინელება დაესიზმროს. ბავშვს ყურადღებით დააკვირდით, მოუსმინეთ მას. და სულ მალე შეუცდომლად მიხვდებით, რის თქმას ცდილობს ის თქვენთვის.

    23. სიყვარულის და პატივისცემის ატმოსფეროში პატარას სწრაფად უვითარდება თქვენი სიტყვების გაგების უნარი და მათზე გაცნობიერებულ რეაგირებას იწყებს. ბავშვი აგვყვება, როცა მას თავაზიანად ვექცევით და იმეორებს ჩვენს ქცევებს.

    24. ყველა მშობელი ზნეობის მასწავლებელია. ჩვენი მიზანია, ბავშვს მორალური ღირებულებები ვაჩვენოთ და მათ შესაბამისად ცხოვრება ვასწავლოთ. ამ დროს ბავშვს საკუთარი თავის პატივისცემა უყალიბდება და შედეგად ძლიერ მეგობრობასაც ადვილად შეძლებს. ის ურთიერთობაში ლაღი და სასიამოვნო იქნება.

    25. უმჯობესია, ბავშვს სწორი საქციელი ვუკარნახოთ, ვიდრე დაველოდოთ, როდის მოუვა შეცდომა და შემდეგ დავტუქსოთ.

    26. ბავშვი თავიდანვე უნდა გრძნობდეს, რომ შეუძლია იყოს ის, რასაც წარმოადგენს. თუ ის ჩათვლის, რომ მშობლების მოლოდინს არ ამართლებს და მათ იმედს უცრუებს, თავს უბედურად იგრძნობს.

    27. როცა ბავშვი ისტერიკაშია, მშობლებს უჭირთ თავის გაკონტროლება. მაგრამ გახსოვდეთ: თქვენ უფრო ასაკოვანი და გამოცდილი ხართ, ამიტომ მოიქეცით როგორც ზრდასრული.

    montesor5

    28. ბევრი მშობელი დარწმუნებულია, რომ “დისციპლინა” “დასჯას” ნიშნავს. სინამდვილეში ეს “აღზრდას” ნიშნავს.

    29. წესების სიმკაცრეს ყველა ბავშვი ამოწმებს. ეს მომწიფების პროცესის ნაწილია. ამგვარად ბავშვი უფრო იმ გრძნობებს ამჟღავნებს, რომლებიც თავად არ ესმის, და ზრდასრულის რეაქციით საკუთარ ემოციებთან გამკლავებას სწავლობს.

    30. შეეცადეთ ბავშვებს არასოდეს მიმართოთ რიტორიკული კითხვებით, მაგალითად: “რამდენჯერ გაგიმეორო?” პასუხად მიიღებთ: “არ ვიცი, მამა, რამდენჯერ უნდა გამიმეორო!” სულელურ კითხვაზე სულელურ პასუხს მიიღებთ.

    31. უაზრო სიჯიუტეს თითქმის გააქარწყლებთ, თუ ბავშვს გონივრულ ფარგლებში დამოუკიდებლობას და პასუხისმგებლობას მიანიჭებთ, რათა მან თავი ზრდასრულად და დამოუკიდებლად იგრძნოს.

    32. ბავშვს ეთამაშეთ ისე, რომ მან დახვეწილი ქცევა ისწავლოს, და ამგვარად ის თავაზიანი და კარგად აღზრდილი იქნება.

    33. ბავშვი სამყაროს საკუთარი სიმაღლიდან აღიქვამს. შეეცადეთ სამყაროს მისი თვალით შეხედოთ და თქვენ ამქვეყნად ყველაფრით გაოცებას ისწავლით.

    montesor6

    34. ბავშვის სამყაროში დრო უფრო ნელა გადის. მოერგეთ მის რიტმს, შეჩერდით და მასთან ერთად შეისწავლეთ ის, რამაც დააინტერესა, იქნება ეს ჭიანჭველა თუ უჩვეულო ყვავილი. იყავით მომთმენი.

    35. ბავშვისთვის სამყაროს შეცნობა მაშინაა საინტერესო, როდესაც თავად აკეთებს რამეს და არა მაშინ, როდესაც მას ამის შესახებ უყვებიან.

    36. ცოცხალი ბუნების შესწავლისგან მიღებულ სიხარულს ვერ გადაწონის ვერანაირი წიგნი ბუნებაზე, თუნდაც ლამაზი სურათებითა და საინტერესო ფაქტებით.

    37. მშობლებს შეუძლიათ, შვილებს ადამიანებთან მშვიდობიანად და ჰარმონიაში ცხოვრება ასწავლონ. ამისთვის საჭიროა, ბავშვს სხვადასხვა ქვეყნები გავაცნოთ და სხვადასხვა კულტურებისადმი ინტერესი გავუღვივოთ, სანამ ბავშვები ჯერ კიდევ შიშებისა და ცრურწმენებისგან თავისუფალი არიან.

    montesor7

    38. სამეცნიერო ექსპერიმენტებისთვის თქვენი სახლი იდეალური ადგილია, რომლებიც ბავშვს ეხმარება გაიგოს, როგორაა სამყარო მოწყობილი.

    39. სიცოცხლის პირველი ექვსი წელი ყველაზე მნიშვნელოვანია ბავშვის აღზრდისთვის.

    40. ბავშვის საკუთარი მნიშვნელობის გრძნობა პირდაპირ კავშირშია, როგორ შეძლებს ის სწავლას, როგორ გამოიმუშავებს ახალ უნარებს და როგორ აითვისებს ახალ ინფორმაციას.

    წყარო   magma.ge

    მთარგმნელი: ნინო ტურაბელიძე მარია მონტესორის წიგნის – “მონტესორის ენციკლოპედიის” – მასალების მიხედვით)

    Banner 5

    LEAVE A REPLY

    Please enter your comment!
    Please enter your name here